Taryhçylaryň terjime işiniň başlanyş wagty barada dürli pikirleri bar, ýöne dünýäde kabul edilen zat, terjime işiniň adam interaktiwliginiň ilkinji günlerinden başlandygydyr. Wagt geçmegi bilen, terjime işiniň ösüşi dowam etdi we tehnologiýa ösüş döwründe möhüm bir iş bolup galdy. Külturalar arasyndaky interaktiwlikler artdy we halklaryň arasynda söwda işleriniň sany iki esse ýokarlandy. Bilim paýlaşmaga we ylmy maglumatlary dünýä derejesinde geçirmek isleginiň artmagy bilen birlikde. Makalada, adamzadyň ilkinji terjime işleriniň taryhy barada gysgaça maglumat bereris. Şeýle hem, terjime (translation) öwrenmegiň ýokary okuw mekdebinde aýratynlyk hökmünde ähmiýeti we Türkiýedäki iň güýçli uniwersitetlerde bu ýörelge boýunça okuw üçin nädip ýazylmalydygy barada gürrüň ederiz, şeýle hem Türkiýedäki terjime öwrenmek üçin şertler barada maglumat bereris.
Terjime taryhy barada gysgaça maglumat
“Terjime” sözi “geçirmek” diýmekdir. Başga bir dile ilkinji geçirilýän ýazgy näme diýýänini bilýärsiňizmi?
Bazylary taryhda ilkinji terjime işiniň III asyrda, Mukaddes Kitaby ebreý diline terjime edilmegi bilen baglanyşdyrýarlar. Şeýle hem, III asyrda, Müsürdäki Mukaddes Kitabyň Eski Ahitiniň grek diline terjime edilmegi, “Septuagint” diýlip atlandyrylýar, taryhy taýdan ilkinji dini terjime işlerinden biridir. Şol döwürde, dini ýazgylaryň terjime edilmegi adat bolupdy. Ruhany teoriýalar peýda boldy, ruhanylyk artdy we terjime etmegiň esasy sebäbi we maksady diniň öwütlerini ýaýratmak boldy. Dini mazmunyň dürli dillere terjime edilmegi giňden ýaýrap gitdi.
Ilkinji meşhur terjime işleriniň arasynda, Gilgamyşyň (Sumer şygyry) Aziýa diline terjime edilmegi hem bar. Şeýle hem, buddist rahymlaryň Hind ýazgylaryny hytaý diline terjime eden beýleki gadymy terjime işlerini hem ýatlamaly.
Terjime öwrenmegiň ähmiýeti
Terjime öwrenmegiň aýratynlyk hökmünde ähmiýeti aşakdakylardadyr:
- Terjime teoriýalary we mekdepleri bilen tanyşmak.
- Terjime laboratoriýalarynda we çalt terjime boýunça ýöriteleşen laboratoriýalarda iş ýüzünde tejribe almak.
- Terjime boýunça dürli ugurlarda hünärmenler we ussatlar bilen öwrenmek.
- Dürli medeniýetlerden we raýatlardan bolan talyplar bilen aralaşmak, bu bolsa size öwrenýän diliňizi gündelik iş ýüzünde ulanmaga mümkinçilik berýär.
- Terjime meýdanyndaky iş bazarynyň iň täze talaplary bilen tanyşmak mümkinçiligi.
- Terjime boýunça iň täze tehnologiýalar bilen tanyşmak mümkinçiligi.
Türk uniwersitetleri, dürli ugurlarda öwrenmek we işjeňliklere gatnaşmak üçin höweslendiriji okuw gurşawyny üpjün edýär, terjime meýdany bolsa talyplaryň öz ukyplaryny we tejribelerini ösdürmek üçin ýöriteleşen klub we amaly iş sapaklaryny hödürleýän möhüm ugurlardandyr.
Türkiýede terjime öwrenmek üçin nädip ýazylmalysyňyz?
Siziň üçin, Türkiýedäki iň güýçli uniwersitetlerde ýokary akademiki hil bilen terjime öwrenmek arzuwyňyza ýetmek üçin ýol açdyk. Siz diňe Türkiýede okuw bilen habarlaşyp, saýlan uniwersitetiňizde okuw otagyny almak üçin ýazylmalysyňyz.
Türkiýede terjime öwrenmek üçin şertler bilen tanyşmazdan ozal, talyplara hödürlenýän Türkiýedeki okuw hyzmatlary bilen tanyşyp geçiň...
Türkiýede okuw talyplaryna hödürlenýär:
• Taksit tölegsiz kabul edilmek
• ýaşaýyş düzgünlerini ýerine ýetirmekde kömek
• Türk telefon belgisi we talyplar üçin ýörite ulag karti
• Türkiýe döwletiniň hassahanalarynda bejergi üçin saglyk kepilligi
Talyplar, Türkiýedäki okuw paketlerinden paketleri saýlap bilerler (esasy paket - bronza paket - kümüş paket - altyn paket). Paketler, talyplaryň isleglerine we bütçelerine laýyklykda, isleg bildirýän ýörelge boýunça okuw başlamak üçin zerur bolan ähli zady öz içine alýar.
Türkiýede terjime öwrenmek üçin şertler
Türkiýede terjime öwrenmek üçin şertler aňsat we çylşyrymly däl. Talyplaryň okuw otagyny almak üçin hiç hili mümkinçilik şahadatnamasy, şeýle hem YOS ýa-da SAT şahadatnamasy talap edilmeýär. Aşakda, Türkiýe ýörite uniwersitetlerine ýazylmak üçin talaplar we şertler berjaý edilmelidir:
- Talyp umumy orta bilim derejesini üstünlikli tamamlamaly
- Talyplaryň dil şahadatnamasyna eýe bolmagy maslahat berilýär, eger talyplaryň dil şahadatnamasy ýok bolsa, uniwersitet tarapyndan dil synagyna gatnaşmak üçin wagt kesgitlenýär. Eger talyp synagdan üstünlikli geçse, terjime ýörelgesini derrew öwrenmäge başlar. Eger talyp synagdan geçmese, dili öwrenmek we ony özleşdirmek üçin taýýarlyk ýyly geçirmeli we soňra ýörelge boýunça okuw başlamaly
Geliş şertleri boýunça, talyplaryň umumy orta bilimde ýokary derejesi bolmagy talap edilmeýär, talyp ähli ýörelgeleri öwrenmek üçin 50%-den ýokary okuw derejesi bilen ýazylmak mümkinçiligine eýe.
Tarhda iň meşhur terjimeçiler kimlerdir bilýärsiňizmi?
- William Tyndale: Mukaddes Kitaby iňlis diline terjime etdi
- Constance Garnett: XIX asyrda Tolstoy we Gogol ýaly köp sanly rus klassiklerini iňlis diline terjime etdi
- Saleh Al-Alemany: Arap terjimeçileriniň iň meşhurlaryndan biri, palestinanyň terjimeçisi bolup, “Bir ýüz ýyl izolýasiýa” ýaly köp sanly dünýä romanlary bilen baglanyşyklydyr
- Sami Al-Droubi: Siriýaly terjimeçi, adamzadyň iň meşhur romançylarynyň biri “Fyodor Dostoyevski”niň ähli edebi eserlerini terjime etdi
- Munir Al-Ba'lbeki: “Terjimeçileriň Şehi” diýlip atlandyrylýar, sebäbi onuň ady köp sanly ebedi edebi eserler bilen baglanyşyklydyr, mysal üçin “Gürrüňler” we “Oliver Twist” romany
Adyňyzy arap terjimeçileriniň iň meşhur sanawyna ýazyp bilersiňiz, diňe başlaň we ilkinji ädimleriňizi ediň, terjime öwrenmek üçin sizi ähli terjime ukyplaryňyzy ösdürmäge mümkinçilik berýän uniwersitetde terjime öwreniň, we özüňize gözleg, tejribe we amal etmek üçin dürli usullary we internetde terjime bilen baglanyşykly sahypalary ulanmaga ýatdan çykarmaly däl.