Inženerlik her zaman biziň durmuşymyzda möhüm bir bölek bolup, ilkinji adamzadyň medeniýetlerinde köp sanly ybadathana, piramida we meýilleşdirilen şäherler döredildi. Soňra senagat revolutiony bolup geçdi, bu bolsa inženerlik we tehnologiýa ugurlarynyň häzirki wagtda dünýäde iň möhüm we isleg bildirilýän ugurlar bolmagyna sebäp boldy.

Türkiýede inženerlik öwrenmegiň taryhy

Türkiýede inženerlik öwrenmek Osmanly hökümdarlygy döwründe imperiýa deňiz inženerligi mekdebinde deňiz inženerlerini taýýarlamak üçin ýokary okuw ulgamynyň bir bölegi hökmünde başlandy. Bu mekdep 1773-nji ýylda Ýewropanyň goňşy ýurtlary bilen ylym we tehnologiýa taýdan ösüşe ýetmek üçin döwlet tarapyndan döredildi. Soňra birnäçe ýyldan soň, şol mekdepde raýat inženerligi we harby inženerlik bölümleri açyldy we sosial derejesine ýa-da diniýetine garamazdan, isleg bildirýän her raýatyň bu bölüme girmegi hukugy boldy. Şeýle hem, Türkiýede raýat inženerligini öwrenmek üçin raýat inženerligi mekdebiniň döredilmegi bilen ösüş gazanyldy, bu mekdep 1944-nji ýylda Stambul Tehniki Uniwersitetine öwrüldi, häzirki wagtda bolsa inženerlik we dürli tehnologiýa ugurlaryny öwrenmek üçin 200-den gowrak uniwersitet döredildi.

Türkiýede inženerlik we tehnologiýa ugurlaryny öwrenmek

Inženerlik we tehnologiýa ugurlaryny öwrenmek, talyplara esasy inženerlik materiallaryny bermek boýunça ýörelgeleri kabul edýär, meselem: matematika, hasaplamalar we inženerlik dizaýny.  Talyplar dürli inženerlik materiallaryny ulanyp, dürli gurluşlary, enjamlary we ulgamlary dizaýn etmek we gurmak üçin taýýarlanylýar.

Türkiýäniň köp uniwersitetlerinde öwredilýän iň meşhur inženerlik we tehnologiýa ugurlary:

 

 

  • Raýat inženerligi: ýurtlaryň infrastrukturasyny, ýagny ýol, köprü, tunel, bina we kanalizasiýa ulgamyny dizaýn etmek bilen baglanyşyklydyr.
  • Arhitektura: binalaryň arhitekturasy, gurluşygy, daşky we içki dizaýny bilen baglanyşyklydyr. 
  • Mekanik inženerlik: güýç we hereketi öwrenmek, motory we maşynlary dizaýn etmek we işlemek bilen baglanyşyklydyr. 
  • Senagat inženerligi: enjamlary we maşynlary dizaýn etmek, önümçilik we önümçilik proseslerine gözegçilik etmek bilen baglanyşyklydyr.
  • Kompýuter inženerligi: kompýuterleri we programmalary ösdürmek bilen baglanyşyklydyr.
  • Elektrik inženerligi: elektrik enjamlaryny we ulgamlaryny dizaýn etmek we işlemek bilen baglanyşyklydyr.
  • Biomedyczny inženerlik: biologiýa we medisina ylmynda inženerligi öwrenmek we ulanmak bilen baglanyşyklydyr, saglygy goraýyş hyzmatlaryny gowulandyrmak we medisina enjamlaryny ösdürmek üçin.

Şeýle hem, türk uniwersitetleri beýleki inženerlik ugurlaryny hödürleýär, meselem:

  • Nejdi inženerligi: nebit gözlemek, çykarmak, gözleg etmek we öndürmek bilen baglanyşyklydyr, şeýle hem tebigy gazlar bilen.
  • Aragatnaşyk inženerligi: aragatnaşyk we radar ulgamlaryny we torlaryny dizaýn etmek we ösdürmek bilen baglanyşyklydyr.
  • Himiýa inženerligi: himiýa senagat proseslerini dizaýn etmek we işlemek bilen baglanyşyklydyr.
  • Uçuş inženerligi: uçarlary we kosmos ulaglaryny dizaýn etmek we öndürmek, şeýle hem olaryň dolandyryş ulgamlaryny dizaýn etmek we işlemek bilen baglanyşyklydyr.
  • Agrar inženerlik: oba hojalygy we daşky gurşaw boýunça täze tehnologiýalary ösdürmek, oba hojalygy önümçiligini gowulandyrmak we ýaşyl meýdanlary giňeltmek bilen baglanyşyklydyr.

Türkiýedäki geljekki ugurlar (tehnologiýa ugurlary)

Soňky döwürde ähli ugurlarda ýüze çykýan ösüş bilen, käbir inženerlik we tehnologiýa ugurlarynyň beýleki ugurlara garanyňda has möhüm bolandygy ýüze çykdy, hatda olar geljekki ugurlar hökmünde kabul edilýär, we şulary öz içine alýar:

  • Maglumat ulgamlary: kompýuter inženerliginden gaýdýan häzirki zaman ugurlarynyň biridir. Maglumatlary ýygnamak, işlemek we dolandyryş proseslerini goldamak üçin maglumatlara öwürmek bilen baglanyşyklydyr.
  • Tor howpsuzlygy: elektron torlardaky maglumatlary we maglumatlary goramak üçin gorag ulgamlaryny döretmek bilen baglanyşyklydyr.
  • Artificial Intelligence: dünýäde iň täze ugurlaryň biridir. Adam aňyny simule etmek üçin kompýuterleri we robotlary ösdürmek bilen baglanyşyklydyr, şeýle hem dürli meseleleri ýüze çykarmak we çözmek üçin öňki tejribä esaslanýar.
  • Mekatronika inženerligi: elektrik, mehaniki we kompýuter inženerlik ugurlaryny birleşdirýän häzirki zaman ugurlarynyň biridir, we önümçilik meýdanlarynda maşynlary dizaýn etmek we hyzmat etmek bilen baglanyşyklydyr.
  • Energiýa ulgamlarynyň inženerligi: bu ugura bolan isleg, energiýa talaplarynyň artmagy we ony öndürýän däp bolan serişdeleriň tüketilmegi bilen artdy, bu ugur täze energiýa görnüşlerini öwrenmek we olary öndürmek üçin taslamalary döretmek bilen baglanyşyklydyr.
  • Gen inženerligi: medisina bilen baglanyşykly täze ugur, we genetik materiallar bilen işlemek üçin tehnologiýalary dizaýn etmek we öndürmek bilen baglanyşyklydyr, miras alnan keselleri anyklamak we bejermek üçin.

Köp sanly halkara talyplary Türkiýede inženerlik we tehnologiýa ugurlaryny öwrenmäge gyzyklanma bildirýärler. Bu, türk bilim ulgamynyň ösüşi bilen baglanyşykly bolup, beýleki ösen ýurtlar bilen bäsleşmek üçin inženerlik ulgamynda gazanylan üstünliklerdir. Türk uniwersitetleri häzirki zaman enjamlary, laboratoriýalar we inženerlik we tehnologiýa ugurlary boýunça ýörite merkezler bilen üpjün edilendir. Şeýle hem, talyplara kärhanalarda we zawodlarda iş tejribesi bermek bilen baglanyşyklydyr. Mundan başga-da, dünýäniň dört bir tarapyndan ýokary derejeli professorlary çekmek arkaly talyplaryna iň gowy okuw tejribelerini bermek üçin çalyşýarlar. Şeýle hem, köp türk hususy uniwersitetleri bu ugurlar üçin esasy okuw dili hökmünde iňlis dilini kabul edýär.

 

Türkiýe hususy uniwersitetlerinde inženerlik öwrenmek üçin kabul derejesi

Her uniwersitet öz kabul şertlerini goýýar. Emma umumy ýagdaýda, kabul üçin aýratyn synaglara zerurlyk ýok, diňe talybyň 50-60% aralygynda okuw derejesine eýe bolmagy ýeterlikdir. Şeýle hem, uniwersitetde kabul edilýän dil boýunça dil bilýänlik şahadatnamasy gerek, eğer şahadatnama ýok bolsa, talyp dil synagyna tabyn bolýar, eger talyp synagda talap edilýän derejesini alyp bilemese, talyp türk uniwersitetleri tarapyndan berilýän dil öwrenmek üçin taýýarlyk ýylyna gatnaşmalydyr.

Türkiýede inženerlik we tehnologiýa ugurlaryny öwrenmek üçin ýyllaryň sany

Türkiýede bakalawr derejesini almak üçin okuw ýyllarynyň sany 4 ýyldyr. Eger talyp dil taýýarlyk mekdebine goşulsa, bu möhlet bir ýyl artyp biler, we köp uniwersitetlerde magistr derejesini almak üçin iki ýyl gerekdir.

Türkiýede inženerlik we tehnologiýa ugurlaryny öwrenmek üçin iň gowy hususy uniwersitetler

Köp türk hususy uniwersitetleri halkara derejesinde talyplaryna inženerlik we tehnologiýa ugurlarynda tassyklanan şahadatnamalary berýär. Aşakda iň gowy hususy uniwersitetleriň sanawy we olaryň iň meşhur inženerlik ugurlary:

  • Istanbul Okan: raýat inženerligi, senagat inženerligi, kompýuter inženerligi, mekatronika inženerligi, biomedyczny inženerligi bilen meşhurdyr.
  • Istanbul Kultur: raýat inženerligi, kompýuter inženerligi, arhitektura, gen inženerligi bilen meşhurdyr.
  • Işık: raýat inženerligi, elektrik inženerligi, arhitektura, mekatronika inženerligi, biomedyczny inženerligi bilen meşhurdyr.
  • Beykoz Üniversitesi: kompýuter inženerligi, senagat inženerligi, mekatronika inženerligi, gen inženerligi bilen meşhurdyr.
  • Altınbaş: kompýuter inženerligi we senagat inženerligi bilen meşhurdyr.
  • Kadir Has: gen inženerligi we energiýa ulgamlarynyň inženerligi bilen meşhurdyr.

Inženerlik we tehnologiýa ugurlaryny öwrenmek üçin näme üçin saýlamaly?

Inženerlik täzeçilik bilen baglanyşyklydyr, inžener diňe öwrenmek we analiz etmek bilen çäklenmeýär, eýsem dürli gurluşlary we ulgamlary döredýär. Inženerlik diňe matematika ýa-da fizika ýaly ylymlary düşünmek bilen çäklenmeýär, eýsem köp dürli başarnyklary talap edýär, meselem:

  • analitik we strategiýa pikirlenme.
  • problemalary çözmek üçin döredijilik we täzeçilik.
  • özüňi öwrenmek we ösdürmek üçin dowamly isleg.

Eger siz bu başarnyklara eýe bolsaňyz, inženerlikde wezipäni öwrenmekde uly lezzet taparsyňyz, sebäbi bu dürli iş mümkinçiliklerini we hemişe täze we gyzykly çärelere sebäp bolýar.

Türkiýede inženerlik we tehnologiýa ugurlaryny öwrenmek üçin ilkinji ädimleriňizi atmak üçin, diňe bize habarlaşmalysyňyz.