Türkiýe, islami arhitekturanyň aýdyň görnüşde görkezijisi bolan, mesjidler, binagärlik we taryhy köşkler bilen aýratynlyk görkezýän ýurtlaryň biri hökmünde tanalýar. Bu arhitektura, 1453-nji ýylda Konstantinopoluň islami taýdan açylmagyndan soň, Osman imperiýasynyň döwründe öz ösüşini gazandy. Şondan soň Osman arhitekturasy öňe gidişliklere ýetdi, binalar giň meýdanlar we ýokary girýän ýerler bilen aýratynlaşdy, kuboklar guruldy, binalar islami bezegler bilen bezendi, meselem, mozaikalar, reňkli arka we Osman suratlary, ýagtylygyň oýny we onuň penjireler arkaly refleksiýasy ýaly. Olaryň döwründe mesjidleriň dizaýny hem ösdürildi we dürli geometrik şekiller bilen bezendi. Türkiýede döwürler geçip, öz arhitekturasy bilen aýratynlaşan köp sanly binalar döredildi, olar islami turistik ýerler bolup, Türkiýede görmeli ýerlerdir, olaryň iň meşhurlary aşakdakylardyr:
1. Topkapi Köşgi (Saray)
Köşk, 1456-njy ýylda Sultan Muhammad Fatih döwründe gurlup, Altyn zyňy bilen Marmara deňziniň arasynda, aýratynlykda İstanbulda Fatih etrabynyň içinde ýerleşýär. Osmanlylar ony 400 ýyl dowam eden Osman imperiýasynyň merkezi hökmünde ulanyldy, soňra Osman arhitekturasy bilen doly muzeý hökmünde açyldy we köp sanly Osman mirasyny, ýagny keramikany, zynjyr we ýaraglary öz içine alýar. Şeýle hem, ol dünýäniň iň gadymy kartoçkalarından birini öz içine alýar we UNESCO tarapyndan dünýä mirasy ýerlerinden biri hökmünde hasaba alynýar.
2. Aya Sofya Mesjidi
Aya Sofya Mesjidi İstanbulda Türkiýedeki iň gadymy we meşhur islami turistik ýerleriň biridir, onda Bizans arhitekturasy bilen baglanyşykly bir bölek görkezilýär; başlangyçda, 537-nji ýylda Bizans imperiýasynyň döwrüne degişli bir bazylika bolup, 1520-nji ýyla çenli dünýäniň iň ulusynyň katedrasy hökmünde kabul edilýärdi. Konstantinopoluň islami taýdan açylmagyndan soň, mesjid hökmünde üýtgedilip, onuň islami görnüşi, minber, mihrab we minareler bilen goşuldy. Osman imperiýasynyň çöküşinden soň, ol muzeý hökmünde üýtgedilip, UNESCO tarapyndan dünýä mirasy ýeri hökmünde hasaba alynyp, soňra täze mesjid hökmünde açyldy.
3. Mavi Mesjid (Sultan Ahmet Mesjidi)
İstanbulda Bosfor boýunda ýerleşýär, 1609-1616-njy ýyllar aralygynda Sultan Ahmet döwründe döredilip, Osman arhitekturasy we hat ýazuwynyň iň gowy mysallarynyň biridir. Mavi Mesjid diýlip atlandyrylýar, sebäbi içki dizaýnda gök reňk hökmanydyr iç tasarımında keramikada, şüşede we ýagtylykda ulanylýar, 6 minara bilen aýratynlaşýar.
4. Bayezid Mesjidi
Sultan Bayezid II-niň buýrugy bilen döredilip, İstanbulda ýerleşýär we gurluşyk işleri 1506-njy ýylda tamamlandy, bu Konstantinopoluň islami taýdan açylmagyndan soň gurlan ikinji iň uly mesjiddir. Mesjid, Bizans we islami arhitekturanyň özüni birleşdirýär, şeýle hem, köp sanly gymmatly ýazgylary we kitaplary öz içine alýan uly bir kitaphanasy bar.
5. Mevlana Muzeýi
Bu muzeý, Selçuklar döwründe Konýa şäherinde döredilip, şair Celaleddin Ruminiň guburyny öz içine alýar. Ol ýaşyl konus görnüşli kubok bilen aýratynlaşýar we gözellik bilen doly bir bagyň içinde ýerleşýär, içinde köp gymmatly eserler bar.
6. Rüstem Paşa Mesjidi
Bu mesjid, İstanbulda Sultan Süleyman I döwründe döredilip, çiçek bezegleri we geometrik dizaýnlar bilen örtülen keramikalar bilen meşhurdyr.
7. Bursa Ulusy Mesjidi
Bu mesjid, Sultan Bayezid I-niň buýrugy bilen döredilip, 1400-nji ýylda gurluşyk işleri tamamlandy. Ulusy Mesjid Bursa şäherindäki iň möhüm taryhy bina bolup, mesjidiň üstünde 20 metal kubok guruldy we Selçuk arhitekturasy bilen aýratynlaşýar.
8. Selimiye Mesjidi
Bu mesjid, 1575-nji ýylda Edirne şäherinde arhitektor Sinan Ağa tarapyndan döredilip, onuň iň möhüm eseridir. Mesjid, Osman arhitekturasy we içindäki keramikada lale çiçeğinin ulanylmagy bilen aýratynlaşýar. 2011-nji ýylda UNESCO tarapyndan dünýä mirasy ýerlerinden biri hökmünde hasaba alynyp, ýazgy edilipdir.
9. Green Mesjid
Green Mesjid Bursa şäherinde ýerleşýär, 1413-1424-nji ýyllar aralygynda döredilipdir. Ol, ýaşyl keramikalar bilen bezelenligi üçin şeýle atlandyrylýar, şeýle hem, mermer, arab we keramikalar bilen bezelenmiştir.
10. Muradiye Komplekse we Mesjidi
Bu kompleks Bursa şäherinde ýerleşýär we içinde Osmanly sultanlarynyň we şehzadelarynyň birnäçe guburlaryny öz içine alýar. Mundan başga, geçmişde okuw jaýy, hassahana, çeşme we türk hamamy bar, dizaýny Green Mesjid bilen meňzeşdir.
11. Süleymaniye Mesjidi
Bu mesjid İstanbul şäherinde ýerleşýär we 1557-nji ýylda Sultan Süleyman I döwründe gurlup, Osman imperiýasynyň döwründe döredilen arhitekturanyň şaheserlerinden biridir. Ol geometrik şekiller, bezegler, Kuran ýazgylary, keramikalar we reňkli şüşeler bilen bezelen içki dizaýny bilen aýratynlaşýar.
12. Divriği Mesjidi
Bu mesjid 1228-nji ýylda Selçuklar döwründe Divriği şäherinde gurlupdyr. Türkiýedeki iň az tanalýan turistik ýerlerden biri bolmagyna garamazdan, ol UNESCO tarapyndan dünýä mirasy ýerlerinden biri hökmünde hasaba alynýar; sebäbi, daşda oýma we çyzgylar bilen özüne çekiji arhitekturasy we inženerlik zehini bilen aýratynlaşýar. Şeýle hem, onuň bir gapysynyň dizaýny, gün şöhlesiniň düşýän wagtynda namaz okaýan adamyň gölgesini görkezmek üçin zehin bilen döredilipdir.
Şeýle hem okaň: Türkiýedeki turistik ýol görkeziji öwrenmek
13. Ortaköy Mesjidi
Bu mesjid İstanbulda Bosfor boýunda ýerleşýär, 1856-njy ýylda Sultan Abdülmecid döwründe gurlupdyr. Mesjid, köşkleri gurmak üçin ulanylan Ýewropa arhitekturasy bilen islami arhitekturanyň özüni birleşdirýän aýratynlygy bilen aýratynlaşýar, içinde köp sanly arab haty bilen ýazylan suratlar bar.
14. Sabancı Mesjidi
Bu mesjid Adana şäherinde Seyhan derýasynyň boýunda ýerleşýär, bu...د أكبر المساجد في الشرق الأوسط. Şeýle hem, 1998-nji ýylda açylan häzirki zaman türk mesjidleriniň biridir, Osmanly arhitekturasy bilen baglanyşykly arhitekturanyň sungatyna eýe bolup, bezeginde arap ýazgy sungatyna we bezegli İznik keramikasyna esaslanýar.
15. جامع الشاكرين
Bu, Türkiyede iň täze mesjitlerden biri bolup, 2009-njy ýylda Istanbul şäheriniň Üsküdar etrabynda açyldy. Ol häzirki zaman dizaýny bilen tapawutlanýar, bu bolsa ony Türkiýedäki köp mesjitlerden, Osmanly gurluşyk stilini dowam etdirýänlerden tapawutlandyrýar, arap ýazgy sungatynyň gurluşyk bilen birleşmegi we adaty Osmanly mihrabyň görnüşiniň üýtgemekligi bilen aýratynlaşýar, şeýle hem merkezinde metal şarl bilen simwolize edilen suw çeşmesi bar.
16. متحف الفن الإسلامي
Istanbulda gök mesjidiň ýanynda ýerleşýär we 1524-nji ýylda köşk hökmünde gurlup, 1914-nji ýylda umumy ulanyş üçin muzeýe öwrüldi. Ol köp sanly nadir ýazgylar we Osmanlylaryň köp sanly ýadygärlikleri, haly, şüşä önümleri, keramikalar we beýlekiler bilen üpjün edilendir.
Eger Türkiýede okuw meýilleşdirýän bolsaňyz, Türkiýedäki bu islami turistik ýerleri görmek üçin mümkinçilikden peýdalanmagy unutmaň.