Türkiýedäki bilim ulgamy

Bilim ulgamynyň gurluşy

Türkiýede bilim bäş esasy tapgyrdan geçýär: mekdebe çenli, başlangyç, aşaky orta (orta mekdep), ýokary orta (lisey) we ýokary bilim, akademik ugur bilen bir hatarda hünär ýollary hem elýeterlidir. Aşakdaky bölümler her tapgyry, şol sanda adaty ýaşy, dowamlylygy we talyplaryň näme öwrenýändigini düşündirýär.

Mekdebe çenli bilim

Bu tapgyr 3-5 ýaş aralygyndaky çagalar üçin niýetlenendir we irki çagalyk ösüşine ünsi jemleýär. Ol hökmany bolmasa-da, çagalara sosial başarnyklary gurmaga, döredijiligi oýarmaga we esasy okuw endiklerini ösdürmäge kömek edýär, bu bolsa olaryň başlangyç mekdebe geçmegini aňsatlaşdyrýar.

• Ýaş topary: 3-5 ýaş
• Görnüşi: Islege bagly
• Ünsi: Irki çagalyk ösüşi, sosial başarnyklar we çagalary başlangyç bilime taýýarlamak

Başlangyç bilim

Başlangyç bilim ilkinji hökmany tapgyr bolup, 6-10 ýaş aralygyndaky çagalar üçin 1-4-nji synplary öz içine alýar. Ol okamak, ýazmak we matematika ýaly esasy başarnyklary öwretmäge, şeýle hem türk dili, matematika we ylym ýaly dersleri girizmäge ünsi jemleýär. Bu tapgyr ömürboýy öwrenmek üçin berk binýat gurýar.

• Ýaş topary: 6-10 ýaş
• Dowamlylygy: 4 ýyl
• Hökmany: Hawa
• Okuw meýilnamasy: Esasy dersler türk dilini, matematikany, ylmy, jemgyýeti öwreniş we sungaty öz içine alýar, esasy sowatlylyga, san bilimine we binýatlaýyn bilime üns berilýär

Aşaky orta bilim (orta mekdep)

Orta mekdep 11-14 ýaş aralygyndaky talyplar üçin 5-8-nji synplary öz içine alýar we ol hem hökmanydyr. Okuw meýilnamasy daşary ýurt dilleri, tehnologiýa we durmuş başarnyklary ýaly dersleri öz içine alýar. Bu tapgyr talyplara başlangyç mekdepde alan bilimlerini gurmak bilen bir wagtda gyzyklanmalaryny açmaga kömek edýär.

• Ýaş topary: 11-14 ýaş
• Dowamlylygy: 4 ýyl
• Hökmany: Hawa
• Okuw meýilnamasy: Dersler daşary ýurt dillerini, tehnologiýany we bedenterbiýäni öz içine alyp giňelýär, amaly başarnyklara we karýera düşünjesine üns berilýär

Ýokary orta bilim (lisey)

Lisey 15-17 ýaş aralygyndaky talyplar üçin 9-12-nji synplary öz içine alýar we hökmanydyr. Talyplar ýokary bilime taýýarlanmak ýa-da karýerasyny başlamak üçin umumy, hünär ýa-da dini okuwlar ýaly dürli ýollary saýlap bilerler.

• Ýaş topary: 15-17 ýaş
• Dowamlylygy: 4 ýyl
• Hökmany: Hawa

Liseýleriň görnüşleri:

• Umumy liseýler (Anadoly liseýleri)
• Hünär we tehniki liseýler
• Imam Hatyp mekdepleri (dini okuwlar)

Ýokary bilim

Türkiýedäki ýokary bilim uniwersitetler we hünär mekdepleri tarapyndan hödürlenýär, olar assosiat, bakalawr, magistr we doktorlyk derejelerini berýär. Programmalar dürli-dürli, käbirleri iňlis dilinde okadylýar, bu bolsa Türkiýäni hilli bilim gözleýän halkara talyplar üçin meşhur saýlaw edýär.

• Edaralar: Uniwersitetler, hünär mekdepleri we ylmy-barlag merkezleri
• Okatma dili: Türk dili, iňlis dili we saýlanan programmalarda beýleki diller

Hödürlenýän derejeler:

• Assosiat derejesi (2 ýyl)
• Bakalawr derejesi (4 ýyl)
• Magistr derejesi (2 ýyl)
• Doktorlyk (4 ýyl)

Hünär bilimi

Hünär mekdepleri we tehniki edaralar saglygy goraýyş, inženerçilik we syýahatçylyk ýaly ugurlarda ýöriteleşdirilen tälim hödürleýär. Bu programmalar amaly başarnyklara üns berýär, talyplary iş güýjündäki belli karýeralara taýýarlaýar. Köp programmalar dürli-dürli, käbirleri iňlis dilinde okadylýar, bu bolsa Türkiýede hilli, karýera gönükdirilen bilim gözleýän halkara talyplary çekýär.

Hökmany bilim

Türkiýe üç derejä bölünen 12 ýyllyk mugt we hökmany bilimi talap edýär:

• Başlangyç (4 ýyl)
• Aşaky orta (4 ýyl)
• Ýokary orta (4 ýyl)

Bu ýurtdaky ähli talyplar üçin bir meňzeş binýady üpjün edýär.

Akademik senenama we mekdep durmuşy

• Akademik ýylyň başlangyjy: Sentýabr
• Akademik ýylyň soňy: Iýun
• Dynç alyşlar: Gyş dynç alşy (ýanwar-fewral) we tomus dynç alşy (iýun-sentýabr)
• Daşary ýurt dilini öwrenmek: Köp mekdepler başlangyç synplarda iňlis dilini okatmaga başlaýar, soňraky ýyllarda nemes, fransuz ýa-da arap dili ýaly beýleki dilleri öwrenmek mümkinçiligi bilen
• Tehnologiki integrasiýa: Akylly tagtalar we sanly serişdeler synp otaglarynda giňden ulanylýar
• Stipendiýa mümkinçilikleri: Türkiýe halkara talyplar üçin dürli stipendiýalary, şol sanda ýokary bilim üçin doly maliýeleşdirmäni hödürleýär

Näme üçin Türkiýede okamaly

Türkiýe dünýä belli uniwersitetleriň mekany bolup, her ýyl müňlerçe halkara talyby çekýär. Türkiýe Stipendiýalary (Türkiýe Bursları) ýaly programmalar maliýe kömegini berýär, bu bolsa Türkiýede ýokary bilimi örän özüne çekiji edýär.

Tehniki başarnyklar bilen gyzyklanýan talyplar üçin hünär liseýleri we edaralary inženerçilik, saglygy goraýyş we syýahatçylyk ýaly ugurlarda amaly tälim hödürleýär.