Türkiýede Diplom we Dereje Deňligi (Denklik)

Deňlik (denklik) hakykatda näme aňladýar

Deňlik ýa-da türkçe "denklik", daşary ýurtda alnan hünär derejesiniň degişli türk hünär derejesine deňdigini türk edarasy tarapyndan resmi ykrar etmekdir. Ol ulgamyň jogap tapmaly ýönekeý soragyna jogap berýär: siziň daşary ýurt orta mekdep diplomyňyz türk lise diplomyna deňmi ýa-da daşary ýurt derejäňiz türk bakalawr, magistr ýa-da doktorlyk derejesine deňmi?

Iki aýry ýörelge bar, olary iki dürli edara alyp barýar we adamlar olary hemişe biri-birine garyşdyrýarlar:

• Orta mekdep (uniwersitetden öňki) diplomlary Milli Bilim Ministrligi (Millî Eğitim Bakanlığı, MEB) tarapyndan, adatça welaýat müdirligi (İl Millî Eğitim Müdürlüğü) ýa-da daşary ýurtdaky türk bilim ataşesi/konsullygy arkaly ykrar edilýär.
• Uniwersitet derejeleri (bakalawr, magistr, doktorlyk) Ýokary Bilim Geňeşi (Yükseköğretim Kurulu, YÖK) tarapyndan ykrar edilýär.

Denklik resminama terjimesi ýa-da notarial tassyklama bilen deň däldir, we ol wiza bilen hem deň däldir. Ol siziň hünär derejäňiziň türk ölçeglerine garşy düýpli akademiki deňeşdirmesidir.

Kime gerek we kime gerek däl

Bu iň köp ýalňyş düşünilýän bölüm, şonuň üçin ünsli okaň. Bakalawr programmasyna başlamak üçin size ELMYDAMA denklik şahadatnamasy gerek däl, we köp halkara talyp türk uniwersitetlerine bakalawr derejesi üçin onsuz ýüz tutýar.

Mekdep derejesindäki (MEB) deňlik adatça ŞU ýagdaýlarda GEREK:

• Türk bakalawr programmasyna ýazylýarsyňyz we uniwersitet ýa-da hasaba alyş ädimi siziň orta mekdep diplomyňyzyň türk orta mekdep diplomyna deňdigini subut etmegiňizi talap edýär.
• Ony talap edýän ýaşaýyş/hasaba alyş resmiýeti üçin gerek.

Uniwersitet derejesindäki (YÖK) deňlik adatça ŞU ýagdaýlarda GEREK:

• Daşary ýurtda dereje aldyňyz we ony döwlet işine ýüz tutmak, hünär ygtyýarnama synagyna girmek ýa-da düzgünleşdirilen hünäri ýerine ýetirmek (lukmançylyk, stomatologiýa, dermanhana, hukuk, inženerçilik, mugallymçylyk we ş.m.) üçin Türkiýede ykrar etdirmek isleýärsiňiz.
• Daşary ýurt bakalawryňyzy türk magistr programmasyna ýüz tutup bilmek üçin ýa-da magistriňizi doktorlyk üçin ykrar etdirmek isleýärsiňiz, programma muny talap edende.

Eger uniwersitet siziň transkriptleriňizi göni kabul edýän bolsa, diňe türk magistr programmasyna kabul edilmek üçin adatça YÖK denklik gerek däl, ýöne netijeli hünäri ýa-da ygtyýarnamany Türkiýede ulanmak üçin ony soň gerek bolar. Şübhelenseňiz, çak etmezden ozal anyk uniwersitet bilen we SIT geňeşçiňiz bilen tassyklaň.

Ädimme-ädim proses

Iki ýörelge tapawutlansa-da, umumy görnüşi birmeňzeşdir. Ine adaty ýol:

• 1-nji ädim, Dogry edarany kesgitläň. Mekdep diplomy → Milli Bilim Ministrligi (MEB) welaýat müdirligi ýa-da daşary ýurtdaky türk bilim ataşesi arkaly. Uniwersitet derejesi → YÖK, onuň onlaýn ykrar ulgamy (denklik başvuru sistemi) arkaly.
• 2-nji ädim, Arzaňyzy dörediň. YÖK üçin e-Devlet (e-Döwlet) portalynda hasaba alynýarsyňyz we onlaýn ykrar arzasyny doldurýarsyňyz; MEB mekdep diplomlary üçin müdirlikde ýa-da ataşede ýüz tutýarsyňyz.
• 3-nji ädim, Tabşyryň we töläň. Resminamalaryňyzy ýükläň ýa-da gowşuryň we baha beriş töwegini töläň. Her bir kwitansiýany saklaň.
• 4-nji ädim, Baha beriş. Edara siziň edaraňyzyň akkreditlidigini barlaýar, programmanyň derejesini we mazmunyny barlaýar we goşmaça resminamalary, sapak/kredit tapawudyny ýa-da Dereje/Mazmun kesgitlemesini (YÖK üçin "Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi", SYBS, ol dereje diňe kagyz ýüzünde deňeşdirilip bilmese synag ýa-da söhbetdeşlik öz içine alyp biler) talap edip biler.
• 5-nji ädim, Karar. Siz deňlik şahadatnamasyny (denklik belgesi), şertli karar (mysal üçin SYBS bahasyndan geçmek) ýa-da, has seýrek, sebäpleri bilen ret edilmegi alarsyňyz.

Prosesiň dowamynda goşmaça resminamalar üçin islendik islege çalt jogap beriň, saklanan faýl uzak garaşmagyň iň esasy sebäbidir.

Size gerek boljak resminamalar

Bulary ir taýýarlaň; olary ýygnamak iň köp wagt alýan bölümdir. Takyk sanawlar edara we ýurt boýunça üýtgeýär, ýöne şulary bermegi bekleýärsiňiz:

• Asyl diplom ýa-da dereje şahadatnamaňyz (we tassyklanan nusgasy).
• Ähli sapaklary, bahalary we kreditleri görkezýän resmi transkriptler.
• Pasport ýa-da milli şahsyýetnama we nusgasy.
• Eýýäm Türkiýede bolsaňyz, ýaşaýyş rugsatnamaňyz ýa-da wizaňyz.
• Pasport görnüşli suratlar.
• Degişli bolsa, okuw diliniň subutnamasy.
• Uniwersitet derejeleri üçin: programmanyň dowamlylygynyň, derejesiniň we mazmunynyň resminamalary; käwagt edaranyň akkreditasiýasynyň beýany.

Iki resmiýet adamlary hemişe büdredýär:

• Apostil ýa-da konsullyk kanunylaşdyrmasy. Eger ýurduňyz Gaaga Apostil Konwensiýasyna gatnaşýan bolsa, resminamalaryňyza adatça beren ýurdundan apostil gerek. Bolmasa, olara şol ýurtdaky türk konsullygy arkaly kanunylaşdyrma gerek. Mümkin bolsa muny syýahat etmezden ÖŇ ediň, Türkiýäniň içinden muny etmek has kyn.
• Kasamyýasly terjime. Türkçe däl resminamalara adatça kasamyýasly (yeminli) terjimeçi tarapyndan terjime, soň notarial tassyklama gerek. Adaty nusgalardan däl-de, apostilli/kanunylaşdyrylan asyllardan terjime ediň.

Näçe wagt alýar we näçe durýar

Möhletler barada real boluň. Ýönekeý mekdep diplomy (MEB) deňligi faýlyňyz doly bolandan soň birnäçe hepdede berlip bilner. Uniwersitet derejesi (YÖK) ykrary has üýtgäp durýar: ýönekeý, aýdyň deňeşdirilýän dereýler birnäçe aýda karar berlip bilner, Dereje/Mazmun bahasyny (SYBS) talap edýän işler bolsa, düzgünleşdirilen hünärler üçin ýa-da sapak mazmuny arassa gabat gelmedik ýagdaýynda köplenç bolýar, birnäçe aý alyp biler, synag ýa-da gözegçilikli iş tejribesi döwri gerek bolsa käwagt has uzak.

Tölegler şahadatnamanyň bahasy bilen deňeşdirilende az, ýöne resmi baha, öz ýurduňyzdaky apostil/kanunylaşdyrma we Türkiýedäki kasamyýasly terjime hem notarial tassyklama üçin aýry töleýärsiňiz. Üç zada hem býujet göz öňünde tutuň.

Amaly netije: soňky diplomyňyz we transkriptleriňiz eliňe geçen badyna başlaň. Proses tamamlanan hünär derejesi bolmazdan başlap bilmeýär, we apostil ädimi öz ýurduňyzdaky, gitmezden öň iň aňsat baryp bilýän edaralaryňyza bagly.

Umumy tuzaklar we SIT nädip kömek edýär

Iň köp görýän ýalňyşlyklarymyz düýbünden öňüni alyp boljak zatlar:

• Ykrar edilmeýän edarada okamak. YÖK diňe akkreditli hökmünde kabul edýän edaralaryndan we programmalaryndan derejeleri ykrar edýär. Daşary ýurtda okamazdan ozal elmydama edaranyň derejesini barlaň, hukuk şertine gabat gelmeýän programma üçin ykrar berip bolmaýar.
• Apostil/kanunylaşdyrmany eýýäm Türkiýede bolýança goýmak. Muny uzakdan düzetmek haýal we gymmat. Muny öýde çözüň.
• Kanunylaşdyrylan asyllardan däl-de fotokopýalardan terjime edip, soň hemme zady täzeden etmeli bolmak.
• Kabul edilmegi ykrar bilen deň hasaplamak. Uniwersitet tarapyndan kabul edilmek YÖK denklik şahadatnamasy bilen deň däl; eger dereje size hünär ýa-da döwlet işi üçin gerek bolsa, ykrary aýratyn meýilleşdiriň.
• Baha beriş wagtynda resminama isleglerine üns bermezlik, bu faýly doňdurýar.

Study in Türkiye mugt goldawymyzyň bir bölegi hökmünde bularyň ählisinde size ýol görkezýär: maksadyňyz üçin denklik hakykatdan gerekmi diýip aýdýarys, ýurduňyz üçin takyk resminama sanawyny berýäris, apostil we kasamyýasly terjime ädimlerini mesele bolmazdan öň belleýäris we arzany karara çenli yzarlamaga kömek edýäris.

Ýygy-ýygydan berilýän soraglar